Бұл карточкалардан не үйренесіз?
Жердің геологиялық тарихы қалай құрылғанын, оның эондарға, эраларға және кезеңдерге қалай бөлінетінін әрі олардың айырмашылығын білесіз.
Жас Жердің қалыптасуынан және алғашқы тіршіліктің пайда болуынан бастап, тіршіліктің құрлыққа шығуына, динозаврлар дәуіріне және адамның пайда болуына дейінгі басты оқиғаларды ретімен қарастырасыз.
Бізге алғаш рет келдіңіз бе?
Келгеніңізге қуаныштымыз! Remember This Hat! — карточкалар арқылы кез келген тақырыпты үйренуге және есте сақтауға арналған қолданба.
Мұнда дайын оқу колодалары бар. Ал өзіңізге қажет тақырыпты үйренгіңіз келсе, кез келген тақырыпқа өз карточкаларыңыз бен колодаларыңызды жасай аласыз.
Бәрі тегін, тіркелудің қажеті жоқ.
Жинақтың мазмұны туралы толығырақ
Жердің геологиялық эралары мен кезеңдері
Жердің геологиялық тарихы шамамен 4,6 миллиард жылды қамтиды. Ғалымдар оны төрт эонға бөледі: гадей, архей, протерозой және фанерозой. Алғашқы үш эон Жер тарихының шамамен 88%-ын құрайды. Шамамен 539 миллион жыл бұрын басталған фанерозой қалған 12%-ын ғана қамтиды.
- Гадей11,7%
- Архей33,5%
- Протерозой42,9%
- Фанерозой11,8%
Геологиялық бөлімдердің шекаралары тау жыныстарында сақталған өзгерістерге сүйеніп анықталады. Жыныс қабаттары мен қазба организмдер оқиғалардың салыстырмалы ретін қалпына келтіруге көмектеседі, ал радиометриялық әдістер жыныстардың жасын анықтайды.
Фанерозойдың қазба шежіресінде денесінің қатты бөліктері бар организмдер көп сақталғандықтан, оның кезеңдері әсіресе жақсы зерттелген. Дегенмен протерозойда да ресми түрде бөлінген он кезең бар — олардың бәрін шкаладан көресіз. Архей мен гадей үшін ресми кезеңдер белгіленбеген.
Жер тарихы уақыт шкаласында
Ресми бөліністері анықталған жағдайда эон эраларға, ал эра кезеңдерге бөлінеді.
Жас Жердің қалыптасуы
Ресми эралар мен кезеңдер бөлінбеген.
Ежелгі жер қыртысының қалыптасуы
Микроағзалар тіршілігінің дамуы
Микроағзалар тіршілігінің дамуы
Микроағзалар тіршілігінің дамуы
Ресми кезеңдер бөлінбеген.
- Сидерий2500–2300 млн жыл бұрын
- Рясий2300–2050 млн жыл бұрын
- Орозирий2050–1800 млн жыл бұрын
- Статерий1800–1600 млн жыл бұрын
- Калиммий1600–1400 млн жыл бұрын
- Эктазий1400–1200 млн жыл бұрын
- Стений1200–1000 млн жыл бұрын
- Тоний1000–720 млн жыл бұрын
- Криогений720–635 млн жыл бұрын
- Эдиакарий635–539 млн жыл бұрын
- Кембрий539–487 млн жыл бұрын
- Ордовик487–443 млн жыл бұрын
- Силур443–420 млн жыл бұрын
- Девон420–359 млн жыл бұрын
- Таскөмір (карбон)359–299 млн жыл бұрын
- Пермь299–252 млн жыл бұрын
- Триас252–201 млн жыл бұрын
- Юра201–143 млн жыл бұрын
- Бор143–66 млн жыл бұрын
- Палеоген66–23 млн жыл бұрын
- Неоген23–2,58 млн жыл бұрын
- Төрттік кезең2,58 млн жыл бұрын — қазір
Карточкалар қандай болады?
Алдыңызда девон кезеңі туралы карточка тұр. Алдыңғы бетінде геологиялық кезеңнің атауы жазылған. Оның қашан болғанын және сол кезде Жерде қандай өзгерістер жүргенін еске түсіріп көріңіз. Девонды жиі «балықтар ғасыры» деп атайды: сол уақытта балықтар ерекше алуан түрлі болды, ал алғашқы омыртқалылар құрлыққа шыға бастады. Жауапты әзірге білмесеңіз, карточканы аударып, Жер тарихының осы кезеңімен танысыңыз.
Артқы бетінде мерзімдер, негізгі оқиғалардың қысқаша түсіндірмесі және сурет бар. Карточкалардан материктер мен таулардың қашан қалыптасқанын, климаттың қалай өзгергенін, тірі ағзалардың жаңа топтары қашан пайда болғанын және жаппай жойылулардың қашан болғанын білуге болады. Біртіндеп жекелеген кезеңдер планетамыздың біртұтас тарихына бірігеді.
Бүкіл геологиялық уақыт шкаласын бірден жаттау міндетті емес. Алдымен ірі кезеңдердің ретін есте сақтап, кейін жеке кезеңдер мен маңызды оқиғаларға назар аударыңыз. Еске түсіру қиын карточкаларға қайта оралып отырыңыз — сонда Жердің ұзақ тарихын түсіну барған сайын жеңілдейді.
Бәрі дайын!
Колода дайын. «Оқуды бастау» түймесін басып, Жер тарихын өзіңізге ыңғайлы қарқынмен танып-біліңіз.
Тегін, тіркелу мен алдын ала баптау қажет емес.